fbpx

How to… ทำไฟล์สแกนเป็นโมเดล

How to… ทำไฟล์สแกนเป็นโมเดล

วันนี้เราจะมาขอแชร์วิธีการแก้ไขไฟล์ที่ได้จากการสแกนแบบจำลองฟันที่เป็นแบบ Impressions หรือถ้าใครไปหาหมอฟันแล้วต้องการจะจัดฟัน ทำฟันต่างๆ ที่ต้องมีการกัดลองบนยางซิลิโคนเพื่อจะถอดแบบฟันออกมาทำงานต่อในขั้นตอนต่อไป สำหรับเราที่เป็นผู้รับบริการหรือคนไข้นั้นก็จะไม่ได้สนใจอะไรมากมายว่าจะนำไปทำอะไรต่อนั้นอาจจะปล่อยผ่านไปเลย แต่สำหรับคุณหมอแล้วมันจำเป็นอย่างมากเลยทีเดียว ต้องขอแยกออกเป็นแบบนี้ในช่วงแรกๆ นั้นจะมีการใช้กันอย่างมากเราจะเห็นคุณหมอจะมีการผสมอะไรสักอย่างมาให้เรากัดไว้แล้วจะรู้สึกร้อนๆ หน่อยมันก็คือการทำรอยกดของฟันเรานั้นเองจะเป็นแบบกลับด้านของแบบจำลองฟันที่ต้องการซึ่งจะต้องนำไปแก้ไขอีกนิดหน่อยถึงจะทำต่องานต่อได้ แต่ด้วยสมัยของเทคโนโลยีที่มีส่วนเข้ามาเกี่ยวของมากขึ้นก็ได้มีเาครื่องมือที่เป็นเครื่องสแกนภายในช่องปากก็ทำให้บางคลินิกอาจจะไม่ได้ใช้การกัดยางซิลิโคนแล้ว ตัวอย่างเช่น OralScan IntraOral Scan หรืออาจจะมีแต่เป็นส่วนน้อย เดี๋ยวของย้อนกลับมาที่การทำแบบ Impressions เหมือนเดิมอันนี้ก็จะมีเครื่องที่เข้ามาช่วยทำงานเช่นกันคือเครื่องสแกนแบบตั้งโต๊ะ อย่างเช่น DentalScan DS-EX Pro C Model เครื่องตัวนี้จะเป็นเครื่องแบบ AutoScan ที่เป็นแบบตั้งโต๊ะแค่นำแบบจำลองมาใส่เข้าไปเลือกเครื่องมือ รูปแบบ และเริ่มสแกน ซึ่งมี function เยอะมากแต่เราสามาารถตั้งค่าได้ว่าอยากได้รูปแบบการสแกนแบบ DentalScan หรือแบบ Clinic ซึ่งถ้าเป็นแบบ Clinic นั้นโปรแกรมจะแยกรูปแบบที่จำเป็นสำหรับเรามาให้ที่จะใช้งานบ่อยๆ ในคลินิกซึ่งจะดูง่ายกว่า

เครื่องทั้ง 2 แบบ สแกนภายในช่องปากและสแกนโมเดล
การสแกนแบบ Clinic mode
การสแกนแบบ DentalScan mode

เมื่อคุณหมอให้เรากัดเรียบร้อยแล้วชิ้นโมเดลที่ได้จะเป็นประมาณภาพด้านล่างซึ่งก็จะมีหลากหลายสีแล้วแต่ความชอบของคุณหมอที่จะเลือกหยิบมาใช้งานแต่ถ้าาจะมาใช้งานต่อกับเครื่องสแกนเนอร์โมเดล แนะนำว่าอาจจะต้องเป็นสีที่สว่างหน่อยหรืออาจจะสีขาว สีฟ้าไปเลย เพราะจะสแกนง่าย แต่ถ้าชอบสีเข้มละก็ได้เช่นกันอาจจะต้องใช้สเปร์ยแป้งพ่นลงที่โมเดลก่อนจะทำการสแกนแค่นั้นเอง หลังจากนำไปสแกนกับเครื่องสแกนเนอร์เรียบร้อยแล้วไฟล์ที่ได้จะเป็นนามสกุล .stl ซึ่งจะเป็นแค่ surface เท่านั้นจะต้องนำมาแก้ไขให้สมบูรณ์เสียก่อนถ้าต้องการนำไป print 3d หรือทำแบบจำลองอื่นๆ แต่ถ้าจะนำไปจัดการต่อใน software ที่ไว้แก้ไขฟันโดยตรงก็อาจจะแก้ไขไม่มาก

ก่อนนำเข้าไปกัดในช่องปาก
ตัวยางซิลิโคนที่พร้อมจะนำไปสแกน


ขั้นตอนการแก้ไข

Software ที่เราจะใช้ในการแก้ไขไฟล์สแกนคือ Autodesk Meshmixer ซึ่งเป็นซอฟแวร์ฟรีที่ความสามารถมากมายทำงานได้เยอะซึ่งไฟล์ที่เราจะนำเข้าไปก็คือ .stl โดยการนำเข้าที่กด Import และเลือกไฟล์ที่ต้องการ ก่อนอื่นๆ เราจะเห็นได้ว่าส่วนที่เราต้องการนั้นจะอยู่ที่ด้านในตรงกลางแต่ต้องลบขอบส่วนเกินทิ้งเพื่อให้นำไปทำงานได้ง่ายขึ้น ให้เราเลือกเครื่องมือ select จากนั้นทำการระบายส่วนที่ต้องการลบออกโดยจะแนะนำว่าแบกออเป็น 2 ส่วนคือส่วนที่ต้องการใช้งาน และส่วนที่ต้องการลบตามภาพด้านล่าง เมื่อเลือกส่วนที่ต้องการลบได้แล้วก็สามารถกดลบได้เลย ซึ่งขั้นตอนนี้จะเป็นส่วนที่สำคัญมากถ้าผิวส่วนที่เราตัดออกนั้นไม่เรียบจะนำไปใช้งานไม่ได้เลยเพราะเราจะทำการดึงให้โมเดลนั้นยืดลงมา โดยอันนี้ผมจะนำไป print 3d ต่อการเครื่องพิมพ์ 3 มิติ เพื่อจะทำเป็นโมเดล

เมื่อเราลบส่วนเกินออกเป็นที่เรียบร้อยแล้วให้ใช้เครื่องเมื่อ Sculpt ในการเก็บขอบในส่วนที่เราตัดออกให้เรียบเนียนโดยการคลิกกด Shift + คลิกซ้าย ค้างไว้แล้วลากปาดได้เลย

ในขั้นตอนนี้จะเป็นการซ่อมแซมส่วนเกินหรือส่วนที่เสียจากการแก้ไขเมื่อสักครู่นี้ ให้เลือกเครื่องมือ Analysis / Inspector ซอฟต์แวร์จะทำการคำนวนส่วนที่เสียออกมาให้เองบางส่วนเราอาจจะมองไม่เห็นก็ได้ซึ่งซอฟต์แวร์จะแสดงให้เห็นในรูปแบบสีที่แตกต่างกัน สามารถเลือกซ่อมแซมแบบทั้งหมดเลยก็ได้หรือจะซ่อมแซมเป็นส่วนๆ ก็ได้เช่นกัน ซึ่งโดยปกติถ้าไม่เยอะมากเราจะแนะนำให้คลิกซ่อมแซมทีละจุดเพื่อดูากรเปลี่ยนแปลงของโมเดล

เมื่อเราซ่อมแซมโมเดลเรียบร้อยแล้ว อาจจะนำไฟล์ที่ได้ไปใช้งานได้เลยก็สามารถทำได้ในบางกรณี แต่ทางเราจะดึงให้ตัวโมเดลนั้นมีถานด้านล่างที่เยอะหน่อยเพื่อจะนำไปพิมพ์แบบ 3 มิติ ต่อดังนั้นจะแนะนำให้ใช้เครื่องมือ Select และระบายผิวขอบด้านล่างของโมเดลโดยรอบทั้งหมดตามภาพ และจากนั้นกด Modify / Expand ring เพื่อขยายขอบที่เราระบายให้เหมาะสม ต่อจากนั้นให้เลือกไปที่ Deform / Transform เพื่อจะดึงส่วนที่เราระบายไว้นั้นให้ยืดลงมาสามารถเลือกได้ว่าจะให้ยืดลงมาแค่ไหน

เมื่อเราทำการยืดส่วนด้านล่างเป็นที่เรียบร้อยแล้วก็มาถึงขั้นตอนของการตัดโดยจะใช้เครื่องมือที่ชื่อว่า Edit / Plant cut ทำการตัดส่วนที่เรายืดออกมานั้นทิ้งเพราะส่วนที่เราทำการยืดออกมานั้นมันไม่ได้เสมาะเสมอกันเลย เมื่อเรียบร้อยแล้วทำการ Export ไฟล์งานออกมาเป็น .stl เพื่อนำไปใช้งานต่อจะเห้นได้ว่าไฟล์ที่ได้จะเป็นตามภาพด้านล่างที่จะนำไปพิมพ์แบบ 3 มิติกับเครื่องพิมพ์เรซิ่น Formlabs Form3B ที่เป็นเครื่องพิมพ์เฉพาะทางของทางการแพทย์ที่มีน้ำยาเฉพาะทางโดยตรง